Connessione Letteraria #82

Tito Livio • Ab Urbe condita libri CXLII

Estratto Letterario

"[4] Circumvectus inde Brundisii promunturium medioque sinu Hadriatico ventis latus, cum laeva importuosa Italiae litora, dextra Illyrii Liburnique et Histri, gentes ferae et magna ex parte latrociniis maritimis infames, terrerent, penitus ad litora Venetorum pervenit. [5] Expositis paucis qui loca explorarent, cum audisset tenue praetentum litus esse, quod transgressis stagna ab tergo sint inrigua aestibus maritimis, agros haud procul [proximos] campestres cerni, ulteriora colles videri esse; [6] ostium fluminis praealti, quo circumagi naves in stationem tutam vidisse, Meduacus amnis erat —, eo invectam classem subire flumine adverso iussit. [7] Gravissimas navium non pertulit alveus fluminis; in leviora navigia transgressa multitudo armatorum ad frequentes agros, tribus maritimis Patavinorum vicis colentibus eam oram, pervenit. [8] Ibi egressi, praesidio levi navibus relicto, vicos expugnant, inflammant tecta, hominum pecudumque praedas agunt, et dulcedine praedandi longius usque a navibus procedunt. [9] Haec ubi Patavium sunt nuntiata — semper autem eos in armis accolae Galli habebant —, in duas partes iuventutem dividunt. Altera in regionem qua effusa populatio nuntiabatur, altera, ne cui praedonum obvia fieret, altero itinere ad stationem navium — milia autem quattuordecim ab oppido aberat — ducta. [10] In naves ignaris custodibus interemptis impetus factus, territique nautae coguntur naves in alteram ripam amnis traicere. Et in terra prosperum aeque in palatos praedatores proelium fuerat, refugientibusque ad stationem Graecis Veneti obsistunt; [11] ita in medio circumventi hostes caesique: pars capti classem indicant regemque Cleonymum tria milia abesse. [12] Inde captivis proximo vico in custodiam datis pars fluviatiles naves, ad superanda vada stagnorum apte planis alveis fabricatas, pars captiva navigia armatis complent profectique ad classem immobiles naves et loca ignota plus quam hostem timentes circumvadunt; [13] fugientesque in altum acrius quam repugnantes usque ad ostium amnis persecuti captis quibusdam incensisque navibus hostium, quas trepidatio in vada intulerat, victores revertuntur. [14] Cleonymus vix quinta parte navium incolumi, nulla regione maris Hadriatici prospere adita, discessit. Rostra navium spoliaque Laconum, in aede Iunonis veteri fixa, multi supersunt qui viderunt Patavi. [15] Monumentum navalis pugnae eo die quo pugnatum est quotannis sollemni certamine navium in flumine oppidi medio exercetur. "

Dettagli Connessione

Luogo di rammemorazione
Visitabile

Autore

Nome: Tito Livio
Periodo: 59 a.C. - 17 d.C.
Categoria: Roma antica
Visualizza Autore

Opera

Titolo: Ab Urbe condita libri CXLII
Edizione: Tito Livio, Storie, voll. I-VII, a cura di L. Perelli, Torino, UTET
Visualizza Opera

Luogo

Nome: Riviera Tito Livio
Indirizzo: Riviera Tito Livio, 9, 35123 Padova PD
Coordinate: 45.40516759669139, 11.87765805392838
Descrizione:
La riviera (già Naviglio di San Giorgio) prende il nome dal Liceo Classico Tito Livio, intitolato al noto storiografo latino.
In questa zona esisteva, sin dai tempi degli antichi Veneti, un pagus maior, cioè un distretto territoriale rurale, testimoniato da reperti databili tra l’800 e il 350 a.C., rinvenuti negli scavi di costruzione dello stesso Liceo. Il pagus contribuì alla vittoria, ricordata proprio da Tito Livio (Ab urbe condita X, 2,14-15), che le navi dei Patavini riportarono sul corso inferiore del Medoacus (il Bacchiglione) nel 302 a.C. contro le navi degli Spartani di Cleonimo.
Quando Padova divenne di fatto dominio romano, cioè a partire dal 175 a.C., Marco Emilio Lepido potrebbe aver assunto l’iniziativa di far erigere il citato “tempio di Giunone”, che, ubicato nell’area del Liceo (secondo l’interpretazione, da parte di Cesira Gasparotto, di reperti archeologici), dovette aver perso i suoi preziosi trofei già prima del 60 a.C., nonostante la memoria della loro visione permanesse ancora in molti Padovani al tempo della composizione del X libro di Livio, ossia attorno al 20 a.C. Ma tale memoria doveva comunque rinnovarsi nell’iniziativa, nel frattempo avviata attorno al 40 a.C., dello svolgimento annuale di una “naumachia” nel giorno di tale vittoria, e proprio nel tratto di fiume all’altezza del centro della città.
Visualizza Luogo